CZAS PRACY KIEROWCY W SKRÓCIE

W Polsce obowiązują dwa podstawowe akty prawne dotyczące czasu pracy kierowców. Ustawa o czasie pracy kierowców z dnia 24 sierpnia 2001 r. Dz.U. 2001 Nr 123 póz. 1354 z późniejszymi zmianami oraz UMOWA o pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe ( AETR ) Dz.U. 1999 Nr 94 póz. 1087

Umowa Europejska AETR

1. Co to jest AETR?

Umowa europejska dotycząca pracy załóg pojazdów wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe - AETR (Dz. U. z 1999r Nr 94 Póz. 1087) jest fundamentalnym aktem prawnym, który definiuje maksymalny czas jazdy i minimalny czas odpoczynku kierowców, pracowników i zatrudnionych na zlecenie, prowadzących pojazdy zawodowo lub sporadycznie, którzy wykonują międzynarodowy transport drogowy

2. Jakie typu transportu obejmuje umowa?

Umowę AETR stosuje się w międzynarodowych przewozach drogowych (czyli po przekroczeniu co najmniej jednej granicy państwowej), w tych Państwach, które do niej przystąpiły. Postanowienia Umowy AETR muszą być przestrzegane przez przewoźników z Państw sygnatariuszy (które podpisały Umowę AETR): na terenie kraju, w którym mają oni siedzibę i we wszystkich państwach sygnatariuszach, przez które przejeżdżają.

Muszą także być przestrzegane przez przewoźników Państw nie-sygnatariuszy na terytorium Państw sygnatariuszy.

Poza wyjątkami, które są wymienione w Umowie (zob. Lista wyjątków w załączniku) przepisom tym podlegają przewozy ładunków wykonywane przez pojazdy, których dopuszczalna masa całkowita przekracza 3,5t i przewozy pasażerów wykonywane przez pojazdy, które mają więcej niż 9 miejsc wraz z miejscem kierowcy.

Dotyczy to przewozów wykonywanych zarobkowo ale także przewozów wykonywanych na potrzeby własne, pojazdów z ładunkiem, jak i pojazdów pustych. 

Ważne:

Przepisy wspólnotowe dotyczące czasu jazdy i odpoczynku kierowców drogowych oraz przyrządu kontrolnego, zdefiniowane w Umowie AETR i stosowane w transporcie międzynarodowym, rozszerzyły zakres przepisów na przewozy wewnętrzne Państw członkowskich Unii Europejskiej i na przewozy wewnątrzwspólnotowe

3. Czas Jazdy

Czas jazdy jest to czas poświęcony czynności kierowania pojazdem; chodzi więc zasadniczo o czas spędzony za kierownicą; czas jazdy obejmuje także czasowe zatrzymania, które wynikają z normalnego przebiegu podróży (zatrzymanie spowodowane brakiem płynności ruchu, czerwone światła, skrzyżowania, itd.).

Każdy kierowca musi przestrzegać następujących czterech zasad:

1. Całkowity czas jazdy zawierający się pomiędzy dwoma przepisowymi okresami odpoczynku (dwa odpoczynki dzienne lub jeden odpoczynek dzienny i jeden odpoczynek tygodniowy) nie może przekroczyć 9 godzin. Ta długość czasu jazdy może być jednak wydłużona do 10 godzin dwa razy w tygodniu.

2. Po co najwyżej 6 kolejnych okresach jazdy dziennej, kierowca musi obowiązkowo wziąć odpoczynek tygodniowy.

3. Całkowity czas jazdy nie może przekroczyć 90 godzin w czasie dwóch kolejnych tygodni.

4. Po 4 i pół godzinie jazdy, kierowca musi zrobić przerwę co najmniej 45 minutową, chyba że rozpoczyna on okres odpoczynku (dziennego lub tygodniowego).

Ta 45-minutowa przerwa może być zastąpiona przerwami co najmniej 15-minutowyn rozmieszczonymi w okresie 4 i pół godziny lub bezpośrednio po tym okresie.

Podczas przerwy kierowca nie może wykonywać innych prac, jak na przykład załadunek lub rozładunek towaru, albo konserwacja pojazdu; jednakże czas oczekiwania, czas nie poświęcony jeździe w pojeździe w ruchu, na promie lub w pociągu nie jest uznawany jako inne prace i może być wliczony do okresu przerwy.

Uwaga:

Za kierowcę uznaje się każdą osobę, która kieruje pojazdem, nawet przez krótki czas, lub która znajduje się w pojeździe, żeby nim kierować (w przypadku załogi dwuosobowej).

Okres jazdy dziennej jest okresem pomiędzy dwoma odpoczynkami dziennymi lub między odpoczynkiem dziennym i odpoczynkiem tygodniowym lub odwrotnie.

Tydzień jest okresem zawartym pomiędzy godziną 0 w poniedziałek i godziną 24 w kolejną niedzielę.

4. Odpoczynek dzienny

Zasada ogólna: Minimalny czas odpoczynku musi być odebrany każdego dnia. Ten czas odpoczynku składa się z 11 kolejnych godzin na każdy okres 24 godzin; może jednak zostać w pewnych warunkach skrócony lub podzielony.

Skrócony czas odpoczynku dziennego

Czas dziennego odpoczynku może być skrócony do 9 godzin najwyżej 3 razy w tygodniu: nieodebrane godziny odpoczynku muszą być odebrane przez kierowcę najpóźniej przed końcem kolejnego i i połączone z innym odpoczynkiem przynajmniej 8-godzinnym, który należy odebrać w miejscu parkowania pojazdu lub w miejscu zamieszkania kierowcy.

Podzielenie dziennego czasu odpoczynku:

W tych dniach, w których odpoczynek nie jest skrócony, można go odebrać w kilku etapach w czasie 24 godzin : wówczas całkowity czas odpoczynku dziennego zwiększa się do 12 godzin. Trzeba jednak przestrzegać pewnych zasad:

1. Podział nie jest możliwy na więcej niż trzy okresy odpoczynku.

2. Jeden z tych okresów zawiera 8 kolejnych godzin odpoczynku.

3. Żaden z okresów nie może być krótszy niż 1 godzina.

Przypadki szczególne:

Załoga dwuosobowa

W czasie każdego okresu 30 godzin, kiedy w pojeździe znajduje się co najmniej 2 kierowców, każdy z nich musi mieć możliwość skorzystania z przynajmniej 8 kolejnych godzin odpoczynku,

Przewóz pojazdu pociągiem lub promem

Kiedy kierowca towarzyszy pojazdowi przewożonemu pociągiem lub promem, może podzielić swój i odpoczynku na dwie części. Jedna z nich będzie odebrana w pociągu lub na promie, druga na lądzie przed lub po podróży pociągiem lub promem, jednak muszą być spełnione następujące warunki:

1. Kierowca musi dysponować łóżkiem lub kuszetką podczas obu części okresu odpoczynku;

2. Przerwa między dwoma okresami odpoczynku nie może przekroczyć1 godziny;

3. Całkowity czas trwania odpoczynku dziennego musi być wydłużony o dwie godziny. 

Uwaga:

Za odpoczynek uważa się każdy nieprzerwany okres co najmniej 1-godzinny, podczas którego kierowca może dowolnie dysponować swoim czasem Odpoczynek dzienny może być wykorzystany w pojeździe, o ile jest on wyposażony w kuszetkę i znajduje się na postoju.

5. Odpoczynek tygodniowy

Zasada ogólna:

Kierowca musi co tydzień odebrać czas odpoczynku w ilości przynajmniej 45-godzin: jednakże długość trwania tego odpoczynku może być skrócona do:

36 kolejnych godzin, pod warunkiem że będzie on odebrany w zwykłym miejscu pobytu pojazdu lub w miejscu zamieszkania kierowcy.

24 kolejnych godzin, jeśli jest odebrany poza tymi miejscami.

W tym wypadku, godziny odpoczynku, które nie zostały odebrane muszą być odzyskane: każde skrócenie będzie zrekompensowane równoważnym czasem odpoczynku, odebranym łącznie przed upływem trzeciego tygodnia następującego po tygodniu, którego to dotyczy. Ta rekompensata odpoczynku musi być w całości dołączona do innego odpoczynku, przynajmniej 8-godzinnego.

Przypadek szczególny: Okazjonalny przewóz pasażerów:

W przypadku okazjonalnych przewozów pasażerów, tygodniowy odpoczynek może być odebrany blokowo po 12 kolejnych dniach, przy przestrzeganiu maksymalnego limitu 90 godzin jazdy, więc co najwyżej 9 godzin (lub 10 godzin) jazdy dziennej. 

Uwaga:

Okres odpoczynku tygodniowego, który zaczyna się w jednym tygodniu i przedłuża się na następny tydzień, może być przypisany do jednego lub drugiego tygodnia.

Tabela Podsumowująca czas jazdy i odpoczynku:

AETR Tabela Podsumowująca czas jazdy i odpoczynku

Czas jazdy dziennej  norma

9 godzin

 wydłużony

dozwolone aż do 10 godzin, dwa razy w tygodniu

Dopuszczalny czas jazdy  w tygodniu

dozwolone aż do 56 godzin, w odniesieniu do 6 okresów jazdy dziennej

* w czasie dwóch kolejnych tygodni

90 godzin

Maksymalny czas trwania nieprzerwanej jazdy

4 godziny 30 minut

Przerwy

co najmniej 45 minut lub 3 razy co najmniej 15 minut, lub co najmniej 30 minut + co najmniej 15 minut

Odpoczynek dzienny (1 kierowca) norma

11 kolejnych godzin / 24 godziny

 skrócenie

9 kolejnych godzin 3 razy w tygodniu, z rekompensatą przed końcem kolejnego tygodnia

  podzielenie

dozwolone: długość trwania odpoczynku jest zwiększona do 12 godzin w przypadku podzielenia na dwa lub trzy okresy, z czego jeden składający się z 8 kolejnych godzin. Długość trwania każdego z pozostałych okresów nie może być mniejsza niż 1 godzina

Odpoczynek dzienny (załoga dwuosobowa)

8 kolejnych godzin w okresie 30 godzin

Odpoczynek dzienny (przewóz pociągiem lub promem)

dozwolona pojedyncza przerwa w odpoczynku, pod pewnymi warunkami; w tym wypadku, długość odpoczynku powiększa się o 2 godziny

Odpoczynek tygodniowy  norma

dziennym, po 6 okresach jazdy 45 kolejnych godzin, wraz z odpoczynkiem

 skrócenie

dozwolone: 36 kolejnych godzin w miejscu zamieszkania kierowcy/ lub w miejscu pobytu pojazdu, albo 24 kolejne godziny po za miejscem zamieszkania kierowcy lub miejscem pobytu pojazdu rekompensata: jednorazowe odebranie przed końcem trzeciego tygodnia po tygodniu, którego to dotyczy

 przypadek szczególny: przewóz pasażerów i inny niż regularny

okres odpoczynku tygodniowego może być odłożony na koniec 12 dnia i dołączony do odpoczynku drugiego tygodnia

6. Przyrząd kontrolny (tachograf) i tarcze rejestrujące (wykresówki)

Podstawowe zasady użytkowania:

1. Wykresówki są przypisane do kierowcy nie do pojazdu ; kierowcy muszą je stosować każdego dnia w którym kierują, od momentu przejęcia pojazdu. W przypadku załogi dwuosobowej, należy stosować dwie wykresówki.

2. Wykresówki mają 24-godzinny czas użycia. Nie wolno używać dłużej jednej wykresówki. Wypełniona wykresówka musi być natychmiast zamieniona na nową wykresówkę.

3. Nie można wyjąć wykresówki z przyrządu przed końcem czasu pracy dziennej, chyba że wykresówka zostanie wypełniona, lub jeśli jej wyjęcie jest dozwolone z innego powodu (kontrola drogowa, zmiana pojazdu, awaria przyrządu, koniec wykresówki), lub jeśli kierowca musi odejść od pojazdu.

4. Kierowca musi podać na wykresówce:

- swoje imię i nazwisko;

- datę i miejsce, gdzie znajduje się początek i koniec użytkowania wykresówki;

- numer rejestracyjny pojazdu;

- stan licznika przed początkiem pierwszej podróży i z końcem ostatniej podróży w danym dniu (lub gdy skończy się wykresówka)

5. Kierowca nie może używać kilku wykresówek w czasie jednego dnia pracy. W przypadku zmiany pojazdu, musi wpisać na wykresówce używanej podczas podróży:

- numer rejestracyjny nowego pojazdu;

- przejechaną liczbę kilometrów według licznika pierwszego pojazdu;

- przejechana, liczbę kilometrów według licznika nowego pojazdu;

- godzinę zmiany pojazdu

6. W przypadku awarii lub złego funkcjonowania przyrządu, lub kiedy kierowca nie może używać wykresówki, ze względu na oddalenie od pojazdu, wskazania dotyczące różnych aktywności muszą być napisane odręcznie na wykresówce, przy użyciu odpowiednich symboli.

7. Przedsiębiorstwa mają obowiązek przechowywać wykresówki użyte przez kierowców przez okres co najmniej 12 miesięcy po ich użyciu, i przedstawiać je na żądanie przedstawicieli odpowiednich organów kontrolnych.

8. Członkowie załogi muszą zawsze mieć przy sobie wykresówki z trwającego tygodnia i wykresówkę z ostatniego dnia jazdy z poprzedniego tygodnia, żeby móc je przedstawić służbom kontrolnym.

Kierowca musi prawidłowo manipulować rozdzielnikiem przyrządu, tak aby nagrać każdy rodzaj aktywności oddzielnie:

Jazda:

Zapisany jest tylko czas spędzony za kierownicą, w celu obliczenia czasu trwania jazdy;

Praca inna niż jazda:

Są to na przykład zadania związane z ładowaniem i rozładunkiem, utrzymaniem pojazdu

Czas gotowości:

Jest to:

- czas oczekiwania, czyli okresy podczas których kierowcy nie muszą pozostawać na stanowisku pracy, oprócz sytuacji, w których czekają na ewentualne wezwanie do rozpoczęcia lub kontynuowania jazdy albo do wykonania innych prac.

- czas spędzony przy innym kierowcy, gdy pojazd jest w ruchu.

- czas spędzony na kuszetce, gdy pojazd jest w ruchu.

Odpoczynek:

Pod tym symbolem są zarejestrowane przerwy w jeździe i okresy odpoczynku dziennego.

Załącznik

Nie stosuje się AETR przy następujących przewozach:

1. Pojazdy przeznaczone do przewozu towarów, których dopuszczalna masa całkowita, łącznie z przyczepami lub naczepami, nie przekracza 3,5 tony.

2. Pojazdy przeznaczone do przewozu pasażerów, które ze względu na typ konstrukcyjny i wyposażanie nadają się do przewozu najwyżej dziewięciu osób łącznie z kierowcą i są do tego celu przeznaczone.

3. Pojazdy przeznaczone do przewozu pasażerów w usługach regularnych, których trasa nie przekracza 50 kilometrów.

4. Pojazd, których maksymalna prędkość dopuszczalna nie przekracza 30 kilometrów na godzinę.

5. Pojazdy przeznaczone dla lub podlegające kontroli sił zbrojnych, służb obrony cywilnej, pożarniczych i sił odpowiedzialnych za utrzymanie porządku publicznego.

6. Pojazdy przeznaczone dla usług kanalizacyjnych, ochrony przeciwpowodziowej, wodociągowych, gazowniczych i energetycznych, zarządów dróg, usług oczyszczania, oraz związanych z wykrywaniem nadajników lub odbiorników radiowych lub telewizyjnych.

7. Pojazdy używane w stanach nadzwyczajnych lub przeznaczone do zadań ratownictwa.

8. Wyspecjalizowane pojazdy przeznaczone do zadań medycznych.

9. Pojazdy przewożące wyposażenie cyrkowe i wesołych miasteczek.

10. Wyspecjalizowane pojazdy pomocy technicznej.

11. Pojazdy przechodzące próby drogowe w celach ulepszeń technicznych, naprawczych lub utrzymania oraz pojazdy nowe bądź przebudowane, które jeszcze nie weszły do ruchu.

12. Pojazdy używane do niehandlowych przewozów dóbr w celach prywatnych.

13. Pojazdy używane do odbioru mleka w gospodarstwach rolnych lub odwożące do tych gospodarstw pojemniki na mleko bądź produkty mleczne przeznaczone do karmienia bydła.

Źródło: PSM Szczecin

2004-02-07